Kraków

Całość obszaru miejskiego nie sięga do podnóża Wawelu — dzieli je spora przestrzeń moczarów, ciągnąca się od kościoła Franciszkanów do stóp góry zamkowej. Niepokoje polityczne w mieście wzniecone, i wreszcie bunt wójta Alberta skłania Władysława Łokietka w r. 1311 do zniesienia murów od strony południowej, zasypania moczarów i przyłączenia obronnego terytorium miejskiego do królewskiego grodu Wawelskiego. Stąd powstaje wydłużona forma planu, obejmująca bloki budowlane wzdłuż południowej części ul. Grodzkiej i ul. Kanoniczej. Mur obronny od strony wschodniej zostaje przedłużony na południe do wylotu ul. Grodzkiej i tu się kończy na bramie miejskiej, z której wybiega trakt do Stradomia i Kazimierza i dalej do ziem na południu położonych. Wnętrze miasta. zostaje podzielone na prawidłowe bloki ulicami wybiegającymi z narożników rynku. Bloki te dzielą się na typowe działki, skierowane frontami do tych ulic, które wychodzą z rynku. Inne ulice, poprzeczne, przeznaczone są tylko dla połączenia pomocniczego. Wyjątek stanowią szeregi działek, skierowane frontem do rynku, którym czynnik gospodarczy wyznaczał specjalne funkcje o charakterze handlowym. Tu mieściły się główne sklepy czyli kramy i ześrodkowało sie życie handlowe związane z targami, odbywającymi się w samym rynku. Taki układ bloków i działek najściślej odpowiadał zadaniom, wskazanym przez całość kompozycji urbanistycznej. Tworzyły się tu prawidłowe szeregi domów jednorodzinnych o pewnym z góry przez czynnik gospodarczy i społeczny określonym typie. Były to początkowo domy drewniane, zbliżone do typu zabudowań wiejskich. Z czasem powstawało coraz więcej domów murowanych. Już w r. 1367 budowa tych domów jest bardzo rozpowszechniona i wydany zostaje wtedy tzw. wilkierz, czyli przepis administracyjny, dotyczący szczegółów budowy i korzystania przez sąsiadów ze wspólnych Ścian szczytowych. Spośród innych szczegółów planu należy zwrócić uwagę na racjonalne ześrodkowanie budynków, związanych z gospodarczym życiem miasta, w rynku. Tu wznosi sie ratusz, okazałe sukiennice itd. Ogromna przestrzeń rynku, mierząca 200 X 200 metrów, przeznaczona jest bowiem od chwili założenia planu szachownicowego do tych właśnie celów i do wielkich targów o charakterze przeważnie rolniczym, ale nie jako skomponowany plac architektoniczny. Tę ostatnią bowiem role spełniają w sposób właściwy dopiero te przestrzenie, które pozostają z obszaru rynku po wzniesieniu nieodzownych budynków publicznych i handlowych. Kościół Mariacki z otaczającym go niewielkim placem, jako pozostałość dawnej osady przed założeniem planu szachownicowego, stanowy pewną enklawę, wkomponowaną we wschodnią połać zabudowań, tworzących ściany rynku. U wylotu głównych arterii tworzą się w linii murów obronne bramy wjazdowe. Jedna z nich, brama . Floriańska, posiada specjalną budowę broniącą wstępu do niej, tzw. barbakan, podobny do pokrewnego urządzenia obronnego we Francji, w omawianej już wyżej Carcassonne-City, a jedyny w Europie w pełni zachowany. Całość rozwija się w ciągu siedmiu wieków na podstawie gotyckiej, która wszystkim późniejszym okresom życia miasta służyła za mocny i zdrowy szkielet. Nadzwyczaj umiejętne pod względem architektonicznym sytuowanie gmachów publicznych, a przede wszystkim kościołów w całości organizmu miejskiego, stworzyło z Krakowa jeden z najbardziej jednolitych i, co najważniejsze, do dziś mocnym życiem tętniący i wciąż odradzający się wielki pomnik urbanistyki średniowiecznej, [Zobacz tez : kostka brukowa libet, bramki rozsuwane, domki na działkę rekreacyjną]

Tags: , ,

Comments are closed.

Powiązane tematy z artykułem: bramki rozsuwane domki na działkę rekreacyjną kostka brukowa libet

Bazylika – co to jest ?
Bazylika - jest to honorowy tytuł, ktory nadawany jest badz przez papieża lub tez na drodze prawa zwyczajowego. Tytul ten otrzymują kościoły ktore wsrod innych tego typu obiektow wyróżniają się ponadstandartowa wartością zabytkową lub tez liturgiczną,badz pielgrzymkową oraz duszpasterską.
Polecamy również:
Przeczytaj też:
Gród średniowieczny

W życiu kulturalnym bogato rozkwitającym w miastach, panują panowie rodów mieszczańskich; nauka i sztuka często niemal wyłącznych znajduje w nich uczniów, wyznawców i protektorów. Rozwój ekonomiczny i państw całych kierowany jest ich ręką. Baryczkowie w Warszawie, wybitni kupcy w Gdańsku nieraz służą kredytem królom; w Augsburgu potężny Fugger przyjmuje w swych świetlicach cesarza Karola V, […]

Ulice poprzeczne

Ulice poprzeczne, węższe, służą wyłącznie jako dojścia do domostw. Bloki mają przeważnie wymiary 100 >< 175 stóp, tj. 29,50 X 51,60 m. Czynnik topograficzny, wyrażający się w częściowo spadzistych wybrzeżach i w zawiłej linii brzegów, nadaje char,akterystyczne piętno całości. Czynnik warowności jest reprezentowany w tej samej linii wody z trzech stron miasta i w linii […]

Czynnik kompozycji urbanistycznej

Czynnik kompozycji urbanistycznej działa w różnych epokach kultury w sposób analogiczny — podporzadkowuje bardzo nieraz rozbieżne wpływy innych czynników pewnej ogólnej myśli konstrukcyjnej i z niej wysnuwa właściwą formę. Krystalizuje się on bądź jako indywidualny wynik twórczej pracy jednostki, bądź jako produkt pracy zbiorowej szeregu ludzi lub nawet pokoleń. W jednych epokach przeważa pierwszy objaw, […]

DevURL
Partnerzy serwisu: